قلعه ضحاک هشترود، دژ نظامی بازمانده از دوره پارتی

قلعه ضحاک هشترود، دژ نظامی بازمانده از دوره پارتی


قلعه ضحاک هشترود از آثار باستانی ایران است که در دوره‌های پیش از اشکانیان ساخته و در دوره پارتی‌ها در اوج کاربرد خود بوده و تا دوره تیموریان نیز سرپا و مورد استفاده قرار گرفته است.

ایران سرزمین قلعه‌ها است و در سراسر شهرهای آن قلعه‌های متفاوتی وجود دارد. این قلعه‌ها که به صورت پراکنده در مناطق مختلف ساخته شده‌اند، برخی دارای موقعیت کوهستانی و برخی نیز در درون دهکده‌ها یا شهرها ساخته شده‌اند. قلعه‌هایی که در مناطق کوهستانی و صعب‌العبور ساخته می‌شوند یا کارکرد نظامی دارند یا به قصد امنیتی و برای دور ماندن از حمله دشمن و به قصد دفاع شکل گرفته‌اند. قلعه هشترود نیز یکی از قلعه‌هایی است که در منطقه‌ای کوهستانی و صخره‌ای ساخته شده است که شواهد نشان می‌دهد به احتمال بسیار، دژی نظامی بوده است.

قلعه ضحاک

قلعه ضحاک یا قلعه آژدهاک که با نام محلی نارین قالا نیز شناخته می‌شود، در ۲۰ کیلومتری جنوب شرق شهرستان هشترود در استان آذربایجان شرقی قرار دارد. قلعه ضحاک را از بناهای بازمانده پایان دوره اشکانی و ساسانی می‌دانند. کارکرد این قلعه به طور واضح مشخص نیست. برخی براین عقیده‌اند که بنا کارکرد نظامی داشته و برخی دیگر کارکرد آن را مثل دیگر قلعه‌های ایران دانسته‌اند. برخی محققان سابقه قلعه را به قبل از اشکانیان نیز می‌رسانند و آن را مربوط به آژدهاک مادی می‌دانند که تا دوره تیموریان برپا بوده است و چون بنا در دوره اشکانی رونق بسیاری داشته است، اکثرا آن را مربوط به دوره اشکانی می‌دانند. در حال حاضر برج های دیده‌بانی اشکانی بنا همچنان سالم مانده‌اند. در بررسی باستان‌شناسی منطقه، سفال‌هایی به دست آمده که مربوط به حاکمیت‌های پیش از اشکانیان است.

وجه تسمیه نام قلعه از نام ضحاک و آژدهاک گرفته شده است. ضحاک شخصیتی اساطیری در شاهنامه است که در قلعه ضحاک زندگی می‌کرده و کاوه آهنگر علیه ظلم وی خروج می‌کند و او را از تخت به زیر می‌کشد. مطابق روایات شاهنامه، ضحاک فردی دارای نژاد تازی است. برخی نام ضحاک را معرب شده نام آژدهاک پادشاه ماد می‌دانند که به وسیله کوروش به زیر کشیده شد. به هر روی، این قلعه را برخی همان قلعه مادی آژدهاک می‌دانند و معتقدند قسمتی از دیوار اورارتو در این محل می‌تواند قرینه‌ای بر اثبات این امر باشد. مینورسکی در سال ۱۹۴۳ و بار دیگر در سال ۱۹۶۴ نام کهن قلعه ضحاک را بر آن داده و معتقد است که قلعه ضحاک با محلی که بطلمیوس به‌عنوان فاناسپا از آن نام برده مطابقت دارد.

مجموعه باستانی قلعه ضحاک «زوهنگ» در منابع یونانی از جمله در نوشته‌های پلوتارک با واژه‌‌هایی چون «فراسپ»، «فاناسپا» که معنای اسب باری، اسب تیزرو و اسب پیش‌رونده می‌دهد، یاد شده است. پلوتارک به شکست آنتونی رومی از فرهاد چهارم اشکانی در سال ۳۶ ق. م در شهر قلعه فراسپ بعد از ۲۷ روز نبرد اشاره دارد و تعداد کشته شدگان رومی را ۳۵ هزار نفر گزارش داده است و علت شکست این سردار رومی را، راه‌های کوهستانی کَس‌نگذر، زمستان سخت «کهرتون» یا «هشترود»، خطاهای استراتژیکی، تاکتیکی و سیاسی فرمانده خودخواه رومی، مبارزه مردانه مردم منطقه، دفاع قهرمانانه فراسپ، مبارزه همگان علیه ارتش روم و استحکامات فراسپ گزارش داده است. اینکه آیا منظور پلوتارک همین قلعه ضحاک باشد یا نه را نمی‌توان به یقین پاسخ گفت و این تنها نظر مینورسکی در این زمینه است.

معماری قلعه

قلعه ضحاک در حدود ۱۰کیلومتر طول و ۲کیلومتر عرض دارد. این قلعه که به‌عنوان دژ شناخته می‌شد، دارای معماری است که کارکرد نظامی آن را به ذهن نزدیک می‌کند. این قلعه از سه طرف مشرف به پرتگاه بوده و دیوارهای آن کنده‌کاری شده‌اند. قلعه از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است. این بخش‌ها عبارت‌اند از مخازن سنگ، آب‌انبار، آسیاب، سالن شورا، حمام و ده‌ها قسمت دیگر. از مجموعه بناهای قلعه، تنها بنای خارج از خاک که تقریبا سالم مانده، چهارطاقی است که با گذشت زمان، پوشش طاق و یکی از پایه‌های آن تخریب شده که مورد مرمت قرار گرفته است.

کاوش‌ها در این اثر باستانی یک تالار وسیع ۱۱ در ۱۱ را با راهروهای جانبی کشف کرده که با مقادیر زیادی گچ‌بری در طرح و نقش‌های متنوع و بیش‌تر با رنگ‌های اخرایی، زرد، آبی و سبز تزیین شده‌اند. این نقش‌ها شامل نقوش برجسته انسانی و حیوانی، نقوش هندسی و گل و گیاه است.

مصالح به کار رفته در این چهارطاقی آجر و گچ است. ابعاد این آجرها ۳۲ در ۳۲ و ارتفاع آن‌ها ۱۰ سانتی‌متری است. این مجموعه در روی تپه‌ای که سطح آن نسبتا مسطح است قرار دارد. ماحصل عملیات کاوش در منطقه نشان‌گر استقرار تمدن پارتی است. نیمی از اتاق‌های قلعه بی‌سقف در زمین کنده شده و نیم دیگر در کوه و به صورت حفره‌ای درآورده شده است. بیشتر این حفره‌ها چاله آبی هم )آب انبار) دارند. بر دیواره‌های این حفره‌های سنگی، طاقچه‌های کوچکی کنده شده است.

در قلعه ضحاک، تک حفره‌هایی دیده می‌شود که تمام آن را در صخره‌های عمودی کوه کنده‌اند. آب چشمه‌ای که در دامنه کوه مقابل قرار دارد با فشار متوسط لوله‌هایی که در زمین کار گذاشته شده از روی پشته‌های مابین گذشته و به بلندای قلعه می‌رسد. مسیر لوله آب از روی بستری که در زمین به وضوح نمایان است معلوم می‌شود به علاوه تکه‌های متعددی از لوله‌های گلی و بقایایی از قالب سنگی که از بستر کنده شده است در اطراف دیده می‌شود. بستر لوله به عرض ۵۰ سانتی‌متر و عمق آن یک متر بوده است. لوله‌های گلی از تکه‌های خرد تکمیل شده و در بستر هم قرار گرفته‌اند.

در قلعه نگاره‌ی به‌دست‌آمده، تصویر کلاغی است که پنجه بر پشت گاو زده و به میترا در آیین مهر بسیار شباهت دارد. این نگاره در یک فضای ۱۲۱ متر مربعی به‌دست آمده و در کنار آن نگاره‌های دیگری مثل یک سرباز پارتی، سر چند شیر در حال غرش، تصویر یک ایزدبانو، تصویر یک مرد در درون گل نیلوفر با پرتوهای خورشید به دست آمده است.

از کارهای انجام شده برای تسهیل بازدیدکنندگان از قلعه می‌توان موارد زیر را نام برد: راه‌اندازی سایت موزه به منظور نمایش اشیای به دست آمده از کاوش‌ها، احداث تعداد زیادی پلکان با ملات سیمان در مسیر اصلی ورودی قلعه و پلکان‌های سنگی در صخره‌ها برای گردشگران، نصب حایل در پرتگاهها و ایجاد پل فلزی بر روی رودخانه قرانقو به منظور تامین امنیت بازدیدکنندگان، انتقال برق تا پای قلعه، آماده‌سازی مسیر بازدیدکنندگان با آسفالت جاده، انتخاب سرمایه‌گذار برای ایجاد خدمات رفاهی و استقرار دو نگهبان دائمی از دیگر اقدامات صورت گرفته در این مجموعه محسوب می‌شود.

با توجه به قرار گرفتن هشترود در مسیر آزادراه تبریز – تهران و محور اتصال شهرهای جنوب استان و برخی از شهرهای آذربایجان غربی و استان کردستان به پایتخت، دارای موقعیت بسیار خوبی برای جذب گردشگر است. قلعه ضحاک از این جهت دارای شهرت جهانی است و با وجود داشتن جاذبه‌های گردشگری دیگری در هشترود، از لحاظ شهرت، قلعه ضحاک در صدر قرار دارد و هشترود با این قلعه شناخته می‌شود و گردشگران بسیاری برای بازدید از قلعه به این مکان سفر کرده و راه صعب‌العبور آن را طی می‌کنند تا قلعه را از نزدیک ببینند.

تهیه و تنظیم: هیئت تحریریه آریاسان

منابع:

www.kojaro.com

مجله سلامتپزشک خانواده پزشكی بهداشت آریاسان الکامپ نمایشگاه الکامپ الکامپ آنلاین دارودرمان سلامت الکترونیکگردشگری آریاسان سیتی نت پاك سمن سوكام آریاسان سوپاك آریاسان مدی فارما تبلیغات پیشخوان نیازمندی ها کاریابیصرافیارزسکهطلاماشینملکزمینساختمانبورسبانکدولتملترهبرمجلسقرآنکتابکنکورکارپردازیدانشگاهدانش بنیانورزشصدا سیمادینزندگیمردمامیدکاربیمهبیکاریجوانورزشاطلاعات فناوری کامپیوترسخت افزارنرم افزاررایانهسرورمجازیتبلتموبایلزنجانتهرانایرانآلمانیونانگرجستانگرجستاندبیجهانهوافضاکشور كالا یابفروشگاه اینترنتی گروه بین المللی آریاسان WikiPharmaAriaSunساختتولیدعملیاتی صنعتیتاسیس تجهیز نصب و راه اندازی و سرمایه گذاری هوا فضا بازرگانی بین المللی پژوهشی صنعتیبازرگانی پزشكی دامپزشكی بهداشت دارو درمانسلامت فناوری اطلاعات و رایانه هواپیماییگردشگری طراحی لوگو طراحی استیکر کمپین تبلیغاتی اخبار علمی و پژوهشی اخبار سیاسی اقتصادی تجارت بین المللی بورس و بازار سرمایه اخبار پزشکیگردشگری و میراث فرهنگی هوانوردی و گردشگری ورزشی و المپیک حوزه و دانشگاه قرآنی فرهنگ و هنر صنعت و تکنولوژی حوادث بانوان نرخ ارز و طلا و سکه صرافی ها وب سایت آرپی وب سایت کاراندیشه اهواز وب سایت پانا بیوتی پاک سمنسینره طبیعت زنده کیابهداشت پانابیوتی کلینیک صدف رادآریاسان مان آریاسان پادآریاسانسوکام آریاسان رزرواسیون توریستی بیکاریجوانورزشCityNetPakSaman SooComAriaSun SooPakAriaSun MediPharma آریاسان AriaSunGroupكالایاب KalayabآریاسانبازارAriaSunBazarمدیكالاMediKalaگروه_آریاسانAriaSunGroup طراحی وب سایت تورهای تفریحی RP وب سایت تورهای وب سایت تورهای اقامتی وب سایت تورهای فرهنگی پانا وب سایت تورهای طبیعی کاراندیشه اهواز وب سایت تورهای علمی نفت و پالایشگاه وب سایت تورهای ورزشی گاز وب سایت تورهای متبركه آب وب سایت تورهای نمایشگاهی سایت تورهای نمایشگاهی وب سایت تورهای سیاحتی سایت تورهای سیاحتی وب سایت تورهای لحظه آخر سایت تورهای لحظه آخر وب_سایت تورهای داخلی سایت تورهای تفریحی سایت تورهای داخلی سایت تورهای زیارتی اماكن تفریحی طراحی طراحی وب سایت سیتی نت طراحی سایت اماكن تفریحی زیارتی اماكن زیارتی طراحی وب سایت اماكن زیارتی سیتی نت طراحی سایت اماكن زیارتی اماكن سیاحتیسوپاك آریاسان طراحی وب سایت اماكن سیاحتی گرافیک اماكن تاریخی طراحی وب سایت اماكن تاریخی طراحی سایت اماكن تاریخی پوستر طراحی وب سایت اماكن اقامتی طراحی سایت اماكن اقامتی تراکت شبکه طراحی سایت اماكن فرهنگی اماكن طبیعی طبیعی اماكن طراحی سایت اماكن طبیعی طراحی وب سایت اماكن طبیعی علمی طراحی سایت اماكن علمی طراحی وب سایت اماكن علمی ورزشی اماكن ورزشی طراحی وب سایت اماكن ورزشی طراحی سایت اماكن ورزشی اماكن ورزشی ورزشیورزش طراحی سایت اماكن ورزشی سیما طراحی وب سایت اماكن ورزشیمتبركه اماكن متبركه طراحی سایت اماكن متبركه بنر اماكن نمایشگاهی طراحی سایت اماكن نمایشگاهی طراحی وب سایت اماكن نمایشگاهی تیزر تورهای تفریحی طراحی وب سایت تورهای تفریحی طراحی سایت تورهای تفریحی زیارتی سایت تورهای زیارتی طراحی سایت تورهای زیارتی طراحی وب سایت تورهای زیارتی تاریخی تورهای تور طراحی سایت تورهای تاریخی طراحی وب سایت تورهای تاریخی تورهای اقامتی طراحی سایت تورهای اقامتی طراحی وب سایت تورهای اقامتی فرهنگی طراحی سایت تورهای فرهنگی طراحی وب سایت تورهای فرهنگی طبیعی طراحی سایت تورهای طبیعی طراحی وب سایت تورهای طبیعی علمی طراحی سایت تورهای علمی طراحی وب سایت تورهای علمی طراحی سایت تورهای ورزشی طراحی وب سایت تورهای ورزشی طراحی سایت تورهای متبركه طراحی وب سایت تورهای متبركه تورهای نمایشگاهی سیاحتی طراحی سایت تورهای سیاحتی لحظه آخر تورهای لحظه
آخر
طراحی سایت تورهای لحظه آخر کارگزینی طراحی سایت تورهای داخلی طراحی وب سایت تورهای داخلی تورهای خارجی دامنه طراحی وب سایت تورهای خارجی ساحلی کار ثبت شهری طراحی سایت تورهای شهری طراحی وب سایت تورهای شهری برند سئو طراحی وب سایت تورهای صحرانوردی كوهنوردی دریانوری طراحی سایت تورهای دریانوردی طراحی وب سایت تورهای دریانوردی هوانوردی طراحی سایت تورهای هوانوردی كروز كشتیهای كروز طراحی سایت تورهای كشتیهای كروز طراحی وب سایت تورهای كشتیهای كروز پروازهای داخلی هاست پروازهای خارجی پورتال پروازهای لحظه آخر طراحی وب سایت پروازهای لحظه آخر ارزان طراحی وب سایت پروازهای ارزان خرید آنلاین طراحی وب سایت خرید آنلاین فروش آنلاین طراحی وب سایت فروش آنلاین برندینگ فروشگاهی آنلاین طراحی سایت فروشگاهی آنلاین بلیط آنلاین طراحی سایت بلیط آنلاین اینترنتی طراحی سایت فروشگاه اینترنتی بلیط اینترنتی طراحی سایت بلیط اینترنتی


برای خرید اینترنتی و آنلاین محصولات آریاسان اینجا ( کلیک ) کنید.

www.ariasun.co

www.ariasun.me

https://t.me/ariasun عکس-تلگرام

https://www.instagram.com/ariasunintlgroup instagram

برچسب‌ها:, , ,

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (رتبه ای داده نشده)
Loading...

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اشتراک گذاری